کتابخانه ملی خزانه دار و پاسدار ميراث مکتوب ملت است و به اين اعتبار ريشه در خاک ميهن و گذشته ملت دارد.اما افزون بر اين گردآورنده حاصل تلاشهای فرهنگی و هنری و علمی کشور و قلب نظام اطلاع رسانی آن است و با توجه به جايگاه محوری اطلاعات در تمدن کنونی نهادی است که در عين حفظ ميراث ديروز، نقش فعال در شکل دادن به امروز و تغير جامعه به سوی فردای متعالی دارد.
ساختمان جديد کتابخانه ملی ايران در اراضی عباس آباد، شمال بزرگراه شهيد همت در زمينی به وسعت حدود ۶۲۰۰۰ متر مربع به عنوان مهمترين ساختمان عمومی است که در دوران پس از انقلاب اسلامی در ايران احداث گرديده است .
دستگاه بهره بردار، کتابخانه ملی و مجری طرح ، سازمان مجری ساختمانها و تاسيسات دولتی و عمومی و مهندسان مشاور پيراز کار طراحی و نظارت بر اجرای کامل ساختمان را به عهده دارد. انتخاب مشاور بر پايه يک مسابقه طراحی معماری صورت گرفت .

ساختمان کتابخانه دارای حدود ۹۷۰۰۰ متر مربع زير بنا است و در شرايط عادی می تواند تا حدود چهار ميليون جلد و در صورتی که از سيستم قفسه بندی فشرده و يا ربات استفاده شود تا هفت ميليون جلد کتاب و نشريات ادواری را در خود جای دهد.
فضاهای لازم برای فعاليت کتابخانه ملی دسته بندی و هشت واحد در برنامه کالبدی طرح شکل گرفته است .اين واحدها تقسيم بندی فضايی کتابخانه به شمار می روند که بر مبنای نوع فعاليت در يک گروه آمده اند و بايد از لحاظ ساختمانی به يکديگر مرتبط شوند.

       واحد ۱: برای فعاليت های همگانی با ۷۴۱۰ متر مربع زير بنا

         واحد ۲: کتابخانه پژوهشی با ۱۶۰۰۰ متر مربع زير بنا

         واحد ۳: خدمات پشتيبانی اجرايی با ۴۵۶۰ متر مربع زير بنا

         واحد ۴: مديريت ، خدمات پشتيبانی اداری و تسهيلات خاص کارمندان با ۷۹۶۰ متر مربع زيربنا

         واحد ۵: خدمات نگهداری با ۷۱۳۰ مترمربع زير بنا

         واحد ۶: مخزن های بسته با ۲۰۰۰۰ متر مربع زير بنا

         واحد ۷: مرکز تحقيقات اسلام شناسی - ايران شناسی ، برای ۱۵۰ استفاده کننده با ۲۰۸۰ متر مربع زير بنا

         واحد ۸: تسهيلات پارکينگ با ۷۰۰۰ متر مربع زير بنا

 

جمع زيربنای واحدها با احتساب دسترسی های افقی و عمودی برابراست با ۹۷۰۰۰ متر مربع می باشد.

درباره خصوصيات ذاتی و ملاحظاتی که در طرح معماری کتابخانه ملی مورد نظر و توجه قرار گرفته ،نکات زير قابل اشاره است:

         حجم و نمايی متواضع که روح معماری ايرانی است.دعوت کنندگی ، بی تکلفی و دستتبابی به فرم ها و حجم های تجربه شده خوشايند و ماندگار

         فضاهای مجلل و با شکوه در فضاهای داخلی و تالارهای مطالعه در خور و هم شان فرهنگ و تاريخ غنی ايران زمين

         تحولات آينده در فناوری و وظايف و عملکرد کتابخانه و ضرورت انعطاف پذيری طرح

         دسترسی ها و روابط داخلی کارکردهای کتابخانه ملی

         ملاحظات سازه ويژه کتابخانه ملی ، بارهای زنده قابل ملاحظه روی کف ها و موضوع زلزله و نزديکی طرح به گسل های اصلی شمال تهران

         ملاحظات مربوط به توسعه پايدار و صرفه جويی در مصرف انرژی ، حداکثراستفاده از نور طبيعی برای روشنايی فضاها و به حداقل رساندن مصرف سوخت های فسيلی از طريق فشردگی طرح ، جزئيات خاص اجرايی و خصوصيات طرح ناشی از شرايط اقليمی تهران و مصالح مصرفی در جداره های ساختمان و بام

         ملاحظات تاسيساتی ويژه و متنوع مورد نياز فضاهای مختلف طرح

         ملاحظات هوشمندی بنا و پاسخگويی آن به نيازهای تکنولوژی پيشرفته روز

         ملاحظات طراحی معماری داخلی و تجهيزات ويژه مورد نياز فضاهای مختلف

علاوه بر اين گفتنی است که از آجر و بتن و گچ با طرحها و شکلهای گوناگون در تزئين فضای داخل و نمای کتابخانه استفاده شده است.

اجرای سازه طرح همزمان با ابلاغ مطالعات مرحله دوم در اسفند ماه ۱۳۷۴ از طريق مناقصه به شرکت آرمه دشت و به روش قيمت مقطوع بدون تعديل به مدت ۲ سال محول گرديد. اين قرارداد در اواسط سال ۱۳۷۷ به اتمام رسيد.

در زمستان ۱۳۷۸ فعاليت های معماری ساختمان اصلی و محوطه سازی ، از طريق مناقصه به شرکت ساختمانی ايران بورگه و کارهای تاسيساتی به شرکت آلاوه محول گرديد.
موضوع قراردادهای مذکور برای مرحله اول بهره برداری از طرح بوده است و در اين قالب تا اوايل سال ۱۳۸۳ کل ۹۷۰۰۰ متر مربع نماسازی و محوطه سازی شده و کارهای ساختمانی و تاسيساتی ۶۰۰۰۰ متر مربع خاتمه يافته است و کارهای ساختمانی وتاسيساتی ۳۷۰۰۰ متر مربع مربوط به مرحله سوم بهره برداری ، در آينده و در صورت نياز به اجرا در خواهد آمد.
 

در سال ۱۳۸۲ در حالی که طرح مراحل نهايی اجرا را پشت سر می گذاشت بنا به در خواست مجری طرح (بهره بردار) فضاهايی مانند سالن همايش ، تالار مطالعه نقشه و منابع ديداری و شنيداری و موسيقی ، بخش صحافی و مرمت منابع کتابخانه و . . . به سطوح در حال ساخت اضافه گرديد.
 

در اواخر سال ۱۳۸۲ اسکلت بتنی کتابخانه ملی موضوع قرارداد شرکت آرمه دشت از سوی انجمن بتن ايران به عنوان بهترين کار اسکلت بتن کشور شناخته شد.
لازم به ذکر است به لحاظ قيمت واحد مقطوع بودن قرارداد اين پيمانکار تمام توان خود را جهت کوتاه کردن زمان اجرا به کار گرفته و در نتيجه عدم پرداخت تعديل برای انجام کار در زمان طولانی ، صرفه جويی قابل توجهی بعمل آمده است .
اجرای اسکلت طرح با زير بنای ۹۷۰۰۰ متر مربع در عرض ۵/۲ سال و با کيفيت ممتاز خود يک رکورد در طرحهاي عمرانی کشور محسوب می شود

 

بازگشت به صفحه اصلي