صفحه اصلي        ارتباط با ما        سرويس پست الكترونيك                                              

 

  

    گزارشات و اخبار ويژه

  

بررسي وضعيت مسكن در استان خراسان رضوي و شهر مشهد

نخستين سفر استاني رياست محترم جمهور و هيات دولت در سال جديد به استان خراسان رضوي خواهد بود.

دكتر محمود احمدي نژاد، و اعضاي هيات دولت در ششمين سفر از دور دوم سفرهاي استاني روز چهارشنبه 21/1/87 در استان خراسان رضوي حضور خواهند يافت.

در اين سفر آقاي مهندس سعيدي كيا وزير مسكن و شهرسازي در مئيت رياست محترم جمهوري بوده و علاوه بر ديدارهاي مردمي و شركت در جلسه شوراي اداري شهر تربت حيدريه به عنوان شهر معين روند پيشرفت مصوبات مربوط به اين وزارتخانه در سفر نخست به استان خراسان رضوي را مورد بررسي قرار خواهد داد.

گزارش ذيل در راستاي اين سفرتوسط دفتر برنامه ريزي و اقتصاد مسكن اين وزارتخانه تهيه گرديده است:


  

استان خراسان رضوی به مرکزیت شهر مشهد یکی از سه استان تازه تاسیس (در سال 1383) از تقسیم و تفکیک استان خراسان سابق شکل گرفته است و در بین این سه استان از وزن و اهمیت جمعیتی، اقتصادی و اجتماعی بیشتری برخوردار می­باشد.

برای مطالعه و بررسی تحولات شاخصهای مسکونی در این استان باتوجه به اینکه در سرشماریهای عمومی نفوس و مسکن سال 1375 شاخصهای هر سه استان با هم ارائه شده بود لذا تحولات مسکن استان خراسان رضوی از تفکیک و تجمیع شهرستانهای تابعه آن در وضع موجود بازسازی و محاسبه شده است.

 باعنایت به توضیحات فوق استان خراسان رضوي در سال 1385 داراي 5593 هزار نفر شامل 1427 هزار خانوار و 1307 هزار واحد مسكوني در نقاط شهري و روستايي مي‌باشد،

بررسي مذبور نشان مي‌دهد اين استان در سال 1375 دارای جمعیتی برابر با 2977 هزار نفر شامل 8/637 هزار خانوار در نقاط شهری بوده که در 545 هزار واحد مسکونی بسر می­بردند. اين شاخص‌ها براساس سرشماري عمومي نفوس و مسكن سال 1385 به ترتيب به 3812 هزار نفر شامل 7/987 هزار خانوار و 912 هزار واحد مسكوني افزايش پيدا كرده است. شاخص‌هاي تراكم خانوار در واحد مسكوني و بعد خانوار در اين مدت از 17/1 به 08/1 خانوار و 6/4 نفر به 8/3 نفر كاهش يافته است بعبارت ديگر به دليل فزوني ميزان رشد تعداد واحدهاي مسكوني به رشد تعداد خانوارها و افزايش رشد تعداد خانوارها نسبت به رشد تعداد جمعيت، تراكم خانوار در واحد مسكوني و بعد خانوار بهبودي قابل توجهي يافته‌اند.

 جدول 1- وضعيت شاخص‌هاي مسكن در سال 1385 در استان خراسان رضوي

عنوان

كل

نقاط شهري

نقاط روستايي

جمعيت (هزار)

5593

3812

1780

خانوار (هزار)

1427

7/987

5/439

مسكن (هزار)

1307

912

5/395

تراكم خانوار در مسكن

09/1

08/1

11/1

بعد خانوار

92/3

86/3

5/4

 

 

جدول2- وضعيت مسكن و تحولات آن در نقاط شهري استان خراسان رضوی (85-1375)

سال

عنوان

1375

1385

نرخ رشد (درصد)

(85-75)

جمعيت (هزارنفر)

2977

3812

5/2

خانوار (هزار خانوار)

8/637

7/987

47/4

موجودي مسكن (هزارواحد)

545

912

28/5

تراكم خانوار در مسكن

17/1

08/1

-

بعد خانوار

6/4

86/3

-

 

 

 ماخذ : سرشماري عمومي نفوس ومسكن سالهاي 65 و75

* برآورد

از مجموع واحدهاي مسكوني موجود در نقاط شهري اين استان 93 درصد بادوام ، 3 درصد نيمه بادوام و 2 درصد كم دوام بوده است در نقاط روستايي نيز 56 درصد بادوام 18 درصد نيمه بادوام و 25 درصد از مصالح بي‌دوام شكل گرفته‌اند.  همچنين از كل خانوارهاي ساكن در اين استان 63 درصد مالك، 26 درصد اجاره نشين و 10 درصد در ساير شرايط محل مسكوني خود را در اختيار دارند. در نقاط شهري، خانوارهاي مالك 57 درصد، اجاره نشين 33 درصد و ساير 10 درصد مي‌باشد. در نقاط روستايي خانوارهاي داراي مسكن ملكي 79 درصد، اجاره‌اي 10 درصد و ساير 12 درصد مي‌باشد.

جدول3- نحوه تصرف واحدهاي مسكوني توسط خانوارهاي شهري در كشور و استان خراسان (75-65)  درصد

 

عنوان

غيرملكي

ملكي

اجاري

ساير

1365

1375

1385

1365

1375

1385

1365

1375

1385

كل كشور

3/18

6/20

29

1/11

1/12

9

4/69

7/66

62

استان خراسان

8/20

5/23

33

4/11

1/11

10

8/67

3/65

57

مشهد

2/22

9/25

-

6/11

3/11

-

2/66

8/62

-

 

 

* آمار مربوط به استان در سال‌هاي 75 و 65 شامل استانهای خراسان رضوی، شمالی و جنوبی و در سال 1385 خاص استان خراسان رضوي است.

 شاخص‌هاي اقتصادي مسكن استان:

يكي از مهمترين اين شاخص‌ها قيمت متوسط مسكن و اجاره‌بهاي مسكن مي‌باشد بررسي‌ها نشان مي‌دهد متوسط قيمت يك مترمربع زيربناي مسكوني در نقاط شهري استان 3725 هزار ريال و متوسط اجاره بهاي مسكوني 13647 ريال مي‌باشد ميزان قيمت مسكن نسبت به ميانگين كشوري كمتر اما اجاره‌بهاي مسكوني بيشتر از ميانگين ملي است.

سهم هزينه مسكن از كل هزينه خانوار در اين استان 27 درصد بوده كه نسبت به ميانگين ملي با رقم 32 درصد در سال 1385 از وضعيت مناسبي برخوردار است با اين توضيح كه رقم 27 درصد ميانگين سه استان منعشب از استان خراسان قبلي مي‌باشد. همچنين رتبه استان براساس رفاه خانوارهاي شهري با تركيب شاخص‌هاي تسهيلات ضروري كيفيت مسكن و قدرت اقتصادي خانوار در سال 1385 در مرتبه 6 كشوري قرار دارد. 

 جدول 4- ويژگي‌هاي اقتصادي مسكن در استان خراسان رضوي

عنوان

قيمت يك مترمربع زيربناي مسكوني

(به هزار ريال)

متوسط اجاره‌بهاي يك مترمربع مسكن (ريال)

بهاي مسكن به درآمد

سهم هزينه مسكن به كل هزينه خانوار

رتبه استان براساس رفاه خانوارهاي شهري با تركيب شاخص‌‌هاي ضروري كيفيت مسكن

ميانگين كشوري

4137

11314

5

32

-

استان خرسان رضوي

3725

13647

6

27*

6

 

 

*متوسط سه استان خراسان مي‌باشد.

شهر مشهد

تحولات جمعيت، خانوار و مسكن در شهر مشهد تشابه زيادي با روند نوسان اين شاخصها در استان نشان مي دهد. در طي دهه گذشته تعداد جمعيت و خانوار در شهر مشهد با رشد متوسط 54/2 درصد و 55/4 درصدي به حدود 2427 هزار نفر با 637 هزار خانوار رسيده است. تعداد واحدهاي مسكوني نيز در اين مدت با 3/15 درصدي به 579 هزار واحد افزايش يافته است.

تراكم خانوار در واحد مسكوني در شهر مشهد از 18/1 خانوار در سال 1375 به رقم 1/1 خانوار كاهش يافته كه نشاندهنده بهبودي قابل توجه اين شاخص در طي دهه اخير در اين شهر است، بعد خانوار نيز همچون تراكم خانوار بهبودي چشمگيري داشته و از 6/4 به 8/3 رسيده است.

جدول5- وضعيت مسكن و تحولات آن در شهر مشهد (83-65)

سال

عنوان

1365

1375

نرخ رشد (درصد)

(75-65)

1385

نرخ‌رشد

(درصد) 85-75

جمعيت (هزارنفر)

1463

1887

6/2

2427

54/2

خانوار (هزار خانوار)

300

408

1/3

637

55/4

موجودي مسكن (هزارواحد)

249

345

3/3

579

31/5

تراكم خانوار در مسكن

20/1

18/1

-

1/1

-

بعد خانوار

8/5

6/4

-

8/3

-

 

ماخذ : سرشماري عمومي نفوس ومسكن سالهاي 65 و75 و 1385

از مجموع خانوارهاي ساكن در واحدهاي مسكوني اين شهر 8/62 درصد مالك محل سكونت خود، 9/25 درصددرواحدهاي مسكوني استيجاري وبقيه درسايرشرايط، محل‌سكونت خود را در اختيار داشتند.

از نظر بادوام سازي نيز از مجموع واحدهاي مسكوني موجود در شهر در سال 1375 در حدود 7/91 درصد بادوام 9/4 درصد نيمه بادوام و بقيه از مصالح كم دوام بوده اند.

 

توليد مسكن :

در فاصله سالهای 1375 تا 1385 در مجموع برای 127691 واحد مسکونی در شهر مشهد پروانه ساخت صادر شده است. بیشترین تعداد جوازهای ساخت برای واحدهای مسکونی در سالهای 81 و 82 بوده است. بطور مشخص در سال 1381، برای 18122 واحد مسکونی در شهر مشهد جواز ساخت صادر شده است. كه بالاترين رقم در طي دهه اخير است.

جدول 6- تحولات توليد مسكن به روايت پروانه‌هاي ساختماني صادره در شهر مشهد 85-1375

سال

تعداد واحد مسكوني در پروانه‌ها

1375

9642

1376

5088

1377

4678

1378

6556

1379

8085

1380

11815

1381

18122

1382

17000

1383

16386

1384

15428

1385

14891

مجموع دوره

127691

 

 

برنامه‌هاي در دست اجراي دولت در سال 1386 در استان خراسان رضوي

 براساس تكاليف تبصره 6 قانون بودجه سال 1386 در استان خراسان رضوي در قالب برنامه اجرايي براي احداث 122 هزار واحد مسكوني و آماده‌سازي زمين 110 هزار واحد مسكوني برنامه‌ريزي شده است. در اين راستا و به منظور اجراي برنامه تأمين مسكن گروه‌هاي كم درآمد 12080 ميليارد ريال تسهيلات بانكي اختصاص يافته است و در قالب اين برنامه از كل برنامه توليد مسكن استان 2000 واحد مسكوني به شكل مسكن اجاره‌اي برنامه‌ريزي شده است.

 جدول 7- برنامه تأمين مسكن در استان خراسان رضوي در سال 1386

عنوان

كل ساخت مسكن

آماده‌سازي زمين (مسكن مهر)

مسكن اجاره‌اي

تسهيلات

(ميليارد ريال)

تعداد واحد

122000

110000

2000

12080

 

بررسي عملكرد برنامه‌هاي مسكن استان خراسان رضوي منتهي به نيمه اول اسفند ماه 1386 نشان مي‌دهد در قالب مسكن مهر 96981 نفر متقاضي واجد شرايط از ثبت نام كنندگان در قالب 719 تعاوني به منظور واگذاري زمين به سازمان مسكن و شهرسازي توسط اداره تعاون معرفي شدند كه با بررسي سوابق مالكيت آنها (فرم ج) 88584 متقاضي واجد شرايط نهايي تشخيص داده شد و تاكنون براي 101084 واحد مسكوني زمين براي آماده‌سازي و ساخت واگذار شده است. البته اين واگذاري در قالب اتحاديه تعاوني‌هاي مسكن به اتحاديه‌هاي مسكن واگذار گرديده است.

همچنين در بخش مسكن اجاره‌اي براساس برنامه تدوين شده 2000 واحد مسكوني سهميه اين استان از كل مسكن اجاره‌اي كشور بود كه بيش از دو برابر رقم مذكور (يعني 4289 واحد مسكوني) براي مسكن اجاره‌اي قرارداد ساخت منعقد شده است بنابراين در بخش مسكن اجاره‌اي در استان خراسان رضوي نسبت به سهم توزيعي كشور عملكرد بيش از دو برابر مي‌باشد.

 جدول 8-  عملكرد برنامه مسكن مهر در استان خراسان رضوي

عنوان

تعداد معرفي شدگان به سازمان مسكن و شهرسازي

متقاضيان‌واجد شرايط نهايي

تعداد اراضي واگذار شده به اتحاديه ‌تعاوني‌ها

تعداد مسكن اجاره‌اي عقد قرارداد شده

تعداد

96981

88584